Sindelli ve Medar Anıt Zeytin Bahçeleri
- Spil'in Çocukları
- 30 Haz
- 2 dakikada okunur
Anıt ağaç kavramı, yaşı, gövde çapı, boyu veya tarihsel-kültürel değeri bakımından olağanüstü kabul edilen, genellikle resmî olarak tescillenmiş ağaçları tanımlar. Zeytin söz konusu olduğunda bu, gövde çevresi birkaç metreyi bulan, çoğu zaman binlerce yıllık, hâlâ meyve veren ağaçlar anlamına gelir. Anıt zeytin tekil bir ağacı; anıt zeytin bahçesi ise bu nitelikteki çok sayıda ağacın bir arada, aynı eski zeytinlik alanında toplu halde bulunduğu yeri ifade eder.
Mersin'in Mut ilçesinde, tescillenmiş 1300 yaşında bir anıt zeytin ağacı bulunuyor. Manisa'nın Kırkağaç ilçesi Bakır mahallesindeki anıt zeytin ise 1657 yaşında olup gövde çapı 10,6 metre, tepe çapı 13 metredir ve hâlâ meyve vermektedir. Önemli zeytin ağacı yoğunlaşma alanı Muğla-Milas ve Yatağan çevresidir. Burada Lagina ve Kazıklı gibi bölgelerde çok yaşlı zeytin ağaçları tespit edilmiş durumda. Bu alanlarda da bazı ağaçlar 1000–3000 yıl aralığında tahmin ediliyor ve genellikle antik yerleşimlerle birlikte düşünülüyor. Balıkesir Edremit–Ayvalık hattı da önemli bir başka bölgedir. Burada “anıt zeytin” statüsünde tescillenmiş çok sayıda yaşlı ağaç vardır; ama genelde yaygın bir bahçe formundan ziyade dağınık bireyler şeklindedir. Ancak asıl "bahçe" ölçeğindeki örnek, konunun kalbi olan Sindelli ve Medar'dır. Yani anıt ağaç münferit bir doğa anıtıyken, anıt zeytin bahçesi bütün bir ekosistemi ve tarihi üretim alanını kapsar.
Akhisar'da yürütülen araştırmada bu fark açıkça ortaya konmuş: Sindelli ve Medar kırsal mahallelerinde iki ayrı anıt zeytin ağacı bahçesi belirlenmiş, Sindelli'deki bahçede 58, Medar'daki bahçede ise 26 adet anıt zeytin ağacı kayda alınmıştır.
Akhisar'a bağlı Sindelli Mahallesi, Türkiye'deki en kapsamlı anıt zeytin bahçesi envanterine ev sahipliği yapımaktadır. Sindelli'deki zeytin bahçesinde gövde çevresi 5 metrenin üzerindeki 31 ağacın 20 tanesi bu bahçeye aittir ve bahçedeki bir ağacın gövde çevresi 870 santimetreye ulaşmaktadır. Aynı çalışma, Sindelli ve Medar köylerindeki toplu anıt zeytin bahçelerinin yöre zeytinciliğinin tarihi açısından ayrı bir öneme sahip olduğunu, bu ağaçların ekoturizm faaliyetlerine konu edilmesinin korunmalarına ve sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlayacağını vurguluyor. Yöre halkının zeytinden geçimini sağlaması, ağaçların yüzyıllardır kesilmeden korunmasının da temel nedeni olarak gösteriliyor.
Fotoğraflar ve bilgiler Akhisar Belediyesi ve Fotosektör'den alınmıştır.
Yorumlar