Manisa Şehzadeleri
- Spil'in Çocukları
- 6 gün önce
- 3 dakikada okunur
Osmanlı'nın taşra sarayları arasında geleceğin padişahını belirleyen sarayı: Manisa Şehzade Sarayı.
Osmanlı Şehzade Sarayları; şehzadelerin sancağa çıktığı ve sancakta yönetici olmaya ehil hale geldiği yönetim merkezleri. Manisa, Konya, Bursa, Trabzon, Amasya, Kütahya ve bunun gibi birkaç yerleşim merkezi daha.
Şehzadeler 1. Ahmed'e kadar sancağa gönderilir ve gittikleri sancaklarda yetişir. Başlarında anneleri ve lalaları olur; bazen 40 kişilik, son dönem şehzadelerde 1500 kişiye kadar bir ekiple gönderilir, sancakta yöneticilik yaptırılır.
Her sancak aynı önemde değildir. İstanbul'a yakınlığı ve etraflarının zenginliği önemini artırır. Herkes bilir ki Manisa gerçek adıyla Saruhan Vilayeti Sancağı, padişah olacak şehzadenin sancağıdır. Manisa Şehzade Sarayı'nda padişah olabilmiş şehzadeler yaşadıkları gibi padişah olamamış şehzadeler de yaşar.
Manisa'da sancak merkezi olarak ilk ikamet eden iki şehzade, Yıldırım Bayezıd'ın Şehzadeleridir. Bugün kabri Bursa'da bulunan Şehzade Ertuğrul ve Yıldırım Bayezıd Ankara Savaşı'nda esir düştüğünde birbirleriyle 11 yıllık Fetret Devri'nde taht kavgasına bulunan ve Edirne'ye giderek Yıldırım'dan sonra hükümdarlığı ilan eden büyük oğlu Şehzade Süleyman (Çelebi Süleyman).
Yıldırım'ın iki şehzadesi her ne kadar Manisa sancağında kalmış olsa da, ikamet ettikleri yer Manisa Şehzade Sarayı değildir. Sarayı oluşturmaya başlayan kişi kişi Çelebi Mehmed'in (Çelebi Süleyman'ın kardeşi) oğlu 2. Murad'dır.
Sultan 2. Murad Avrupalılarla girdiği mücadelede başarısız olur, kendi isteğiyle oğlu Şehzade Mehmed'e (Fatih Sultan Mehmed) tahtı bırakır, Manisa'ya döner ve Şehzade Sarayı'nın inşaatına başlar. Şehzade Mehmed'in yaşı küçük olduğu için Avrupalıların yaptığı baskıdan dolayı yönetime geri gelir. Ölümüne kadar Edirne'de yönetimde kalır. 2. Murad'ın oğlu Şehzade Mehmed'i bizzat Manisa sancağına gönderir. Şehzade Mehmed, babasının yaptırmaya başladığı Şehzade Sarayı'nı devam ettirir ve Fatih Kulesi'ni yaptırır. Babasının ölüm haberini alıp Edirne'ye gider, iki sene sonra İstanbul'u fetheder. Fatih unvanını alır.
Fatih Sultan Mehmed'in büyük oğlu Şehzade Mustafa da Manisa'da ikamet eder. Mustafa Manisa sancağı'ndayken Manisa'dan Konya'ya gönderilir ve Karaman Sancağında görevdeyken vefat eder.
Manisa Şehzade Sarayı'nda en uzun kalan kişiler Fatih Sultan Mehmed'in padişah olan oğlu Sultan 2. Bayezıd'ın oğulları dönemidir. 2. Bayezıd'ın evliliklerinden birer oğlu olur ve bu şehzadeler farklı coğrafyalarda sancak beylikleri yapar ve sıklıkla da Manisa'da kalırlar. Şehzade Korkut Nigar Hatun'un oğludur. Manisa sancağında görev yaptıktan sonra Antalya'ya gönderilir. Kendi insiyatifiyle Manisa'ya bir daha geri gelir, İstanbul, Manisa, Antalya'da yaşar. Şehzade Korkut kitaba, ilme çok büyük önem verir. Onun döneminde Manisa Kalesi'nde tam teşekküllü de bir el yazmaları kütüphanesinin oluşturulur.
2. Bayezıd'ın oğullarından Şehzade Şehinşah da Manisa'da kalır. Şehinşah'ın Manisa'da kaldığı dönemde annesi Hüsnüşah Hatun Manisa'da sarayın bulunduğu bölgenin etrafına ilk büyük külliyeleri inşa ettirir. Manisa Hatuniye Külliyesi, Hatuniye Camii, yanındaki Hatuniye Sıbyan mektebi, arkasındaki Kurşunlu Han olarak adlandırılan dev kervansaraydan oluşur.
2. Bayezıd'ın bir diğer oğlu, Gülruh Hatun'un oğlu Şehzade Alemşah da Manisa'da yaşar.
2. Bayezıd'ın oğlu, Şehzade 1. Selim (Yavuz Sultan Selim) Trabzon'da Sancak Beyliği yapar. Babası 2. Bayezıd'dan tahtı devraldığında o günlerde oğlu Şehzade Süleyman (Kanuni Sultan Süleyman) Kırım Sancak Beyliği yapıyordur; önce İstanbul'a, sonra Manisa'da gönderilir. Şehzade Süleyman'ın Manisa Sancağı dönemi başlar. Manisa'da sancakta kaldığı dönemde annesi Hafsa Sultan'la beraber kalır. Hafsa Sultan tarafından, halk arasında Sultan Külliyesi olarak adlandırılan eserler ortaya konulur. O günden bu güne her sene mesir macunu saçılır. Hafsa Sultan Camii, Darüşşşifa, oğlu Süleyman'ın eklettiği hamamlar bu dönem ve sonrasında inşa edilir. Şehzade Süleyman, babasının vefatından sonra İstanbul'a gidip tahtı devralır.
Kanuni Sultan Süleyman'ın oğulları içinde Manisa sancağında en uzun kalan kişi Şehzade Mustafa'dır. Şehzade Mustafa Manisa'da kalır; ama daha sonra Amasya sancağına gönderilir. Kanuni Sultan Süleyman'ın Manisa Sancağı'na gönderilen bir başka şehzadesi Şehzade 2. Selim'dir. Manisa'dan önce Konya'da Sancak Beyliği yapar, sonra Manisa'ya gönderilir. 2. Selim, babasının ardından padişah olur ve Korkut'un yaptırdığı dev kütüphaneyi Manisa Kalesi'nden İstanbul Topkapı Sarayı'na taşıtır. Kanuni Sultan Süleyman'ın Manisa'da şehzadelik yapan bir oğlu daha vardır: Şehzade 3. Mehmed. Hürrem Sultan'ın oğludur. Manisa'da sadece bir yıl şehzadelik yapar.
2.Selim ve Nurbanu Sultan'ın oğlu Şehzade 3. Murad Manisa sancağında kalır. Manisa'da tam 12 sene boyunca şehzadelik yapar. Önce küçük bir Muradiye Camii yaptırır, sonra yıktırıp bugün Mimar Sinan eseri Muradiye Külliyesi inşa ettirir.
Manisa Şehzade Sarayı'nda kalan son Osmanlı şehzadesi 3. Murad ve Safiye Sultan'ın oğlu Şehzade 3. Mehmed'dir. O da babası gibi tam 12 yıl Manisa'da şehzadelik yapar. Babasının vefatıyla İstanbul'a gider.
3. Mehmet'ten sonra yerine gelen oğlu Şehzade 1. Ahmed, Ekber Kanunu'nu çıkarır. Kanunla birlikte tahta büyük erkek geçme geleneği başlar, şehzadelerin sancaklara gönderilmesi yasaklanır. Bu karar ve yasakla şehzade sarayları bakımsız bırakılır.
Fatih Kulesi'ne son restorasyon 2. Mahmud döneminde yaklaşık 1829'da olur. 2. Abdülhamid'in döneminde saat takılarak Saat Kulesi olarak kullanılır. 1922 Manisa Yangını'nda işgal kuvvetleri tarafından yakılır.
Yazı için Talha Uğurluel'in Manisa'nın Kayıp Şehzade Sarayı vidosundan yararlanılmıştır.
Fotoğraf:
Yorumlar