Cemal Tollu'nun Manisa Resimleri
- Spil'in Çocukları
- 24 Eki 2023
- 2 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 6 saat önce
1930 kuşağının önde gelen temsilcilerinden Cemal Tollu, 1933 yılında beş ressam (Zeki Faik İzer, Nurullah Berk, Elif Naci, Cemal Tollu, Abidin Dino) ve bir heykeltıraş (Zühtü Müridoğlu) tarafından kurulan D Grubu sanatçı birliğindendir. Resimlerinde yerel konuları kübist bir anlayışla işler. 19 Nisan 1899 tarihinde İstanbul doğan Tollu, 26 Temmuz 1968 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetmiştir.
Cemal Tollu, Manisa’yı alevler içinde görmüştür. Tollu, üç günden beri yanan Manisa’ya ne kimsenin girebildiğini ne de çıkabildiğini, vazifesi gereği alev ve duman içinde kavrulan Manisa’nın kenar mahallesinden geçerken arkadan ateş edildiğini, bu durumu alayı için tehlike görmediği için İzmir’e doğru yoluna devam ettiğini ve dağlarda bekleyen Manisa halkının endişeli olduğunu belirtmektedir.
Manisa Bağ Bozumu, Cemal Tollu'nun sanat anlayışındaki en önemli kırılma noktalarından birini temsil eder. Ankara Resim ve Heykel Müzesi koleksiyonunda bulunan eser, Pamuk Toplayanlar ile birlikte sanatçının başyapıtları arasında kabul edilir ve Tollu üzerine yapılan araştırmalarda sıkça referans gösterilir. Araştırmacılara göre bu tablo, sanatçının d Grubu dönemine özgü kübik anlayıştan uzaklaşarak lekesel çözümlemelere dayalı yeni bir üsluba geçtiğini gösteren, sanatındaki üçüncü dönemin başlangıcını simgeler. Böylece Manisa temalı resimleriyle birlikte kübik formlar yerini daha serbest, büyük boyutlu ve renk lekeleriyle kurulan kompozisyonlara bırakmıştır. Bu değişim, 1954 yılında Yapı ve Kredi Bankası'nın düzenlediği İş ve İstihsal Yarışması sonrasında belirginleşmiş; Avrupa'dan gelen jüri üyelerinin değerlendirmeleri ve dönemin sanat ortamındaki tartışmalar Tollu'nun yeni yönelimini hızlandırmıştır.
Bu dönemde Cemal Tollu, Anadolu insanını, üretim yaşamını ve yerel kültürü konu alan büyük figürlü kompozisyonlara yönelmiş; Hitit ve Mezopotamya uygarlıkları ile Anadolu'nun tarihsel mirasını çağdaş bir resim diliyle yorumlamıştır. Sanatçıya göre bir resmin temelini form ve renk oluşturur; tüm çizgi, renk ve kompozisyon unsurları önceden tasarlanmış bir düzen ve uyum içinde yer almalıdır. Manisa Bağ Bozumu, bu anlayışın en güçlü örneklerinden biri olarak, geometrik kurgunun yerini renk alanları ve lekesel anlatımın aldığı, Anadolu yaşamını ve üretim kültürünü modern bir plastik dille yorumlayan başlıca eserlerden biri kabul edilmektedir.
Manisa Bağ Bozumu resminin önemi hakkındaki yazı Prof. Dr Kıymet Giray'ın Ankara Resim ve Heykel Müzesi Başlıca Anıtlar Cilt II dokümanındaki yazısından düzenlenmiştir.
Cemal Tollu'nun Manisa anıları Nurettin Gülmez ve Bünyamin As'ın Serez Muhaciri Mehmet Lütfullah Gökçen’in Milli Mücadele Anıları adlı araştırma yazısından alınmıştır.
Kaynak:
https://arhm.ktb.gov.tr/repo/uploads/Catalog/26122020013018-a67cb2cc-c72c-41c5-981d-033034486e20.pdf
“Kurtuluş Gününde İzmire Giren Birliklerin İçindeydim”, Hayat Mecmuası, 5 Eylül 1963, s.12; Mehmet Cemal Tollu, Talimgâh’tan Güzel Sanatlar’a (1921-1923), Haz. Dr. Servet Avşar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2018, s.81
Yorumlar