top of page
  • Yazarın fotoğrafıSpil'in Çocukları

Akhisar (Thateira)

Binlerce yıllık geçmişe sahip çağdaş bir şehir Akhisar, Ege bölgesinde bulunan bir ilçe ve aynı adlı ilçe merkezidir. 152693 nüfusu (1997) ve 2400 km2'lik arazisiyle bölgenin en büyük ilçesi ve Türkiye'deki 32 il merkezinden daha büyük bir yerleşim yeridir. İdari olarak Manisa iline bağlıdır.

Akhisar'ın günümüzde canlı ve gelişmiş bir bölgesel ticaret merkezi olma niteliği, binlerce yıldan beri süregelen bir olgudur. Beş bin yıllık tarihe sahip olan Akhisar, antik çağlardan beri önemli yolların kavşağında, tanıklık ettiği bir çok devir ve kültürü hazmederek, bu özelliğini korumuştur.

Yeryüzünde paranın ilk kez kullanıldığı şehirlerden biri olan ve Hıristiyan dininin ilk 7 kilisesinden birinin kurulduğu Akhisar, Osmanlı İmparatorluğu devrinde de büyük bir kaza merkezi olarak önemini sürdürmüş, günümüzde kendisine bağlı 9 belde ve 100'e yakın köyüyle canlı bir ticaret merkezi olma özelliğini sürdürmektedir. Verimli Akhisar ovası Türkiye toplam tütün üretiminin %10'unu karşılar. Bu yüzden 20. yüzyılın başından beri Akhisar'ın adı tütün sözcüğüyle özdeşleşmiştir. Yüksek kaliteli "şark tipi" Akhisar tütünü bütün dünyada tanınan ve aranan, tarımsal alanda ülkemizin en önemli ihraç ürünlerinden biridir. Akhisar ovasındaki 4 milyona yakın zeytin ağacından da ülkemizin toplam zeytin üretiminin %5'i karşılanır. Kaliteli Akhisar zeytini dünyaca tanınmıştır.

Antik Thyateira Ekonomisi

Antik çağda Thyateira önemli bir faaliyet merkeziydi. Constantinopolis'ten (İstanbul) Bergama'ya, oradan da Sardeis'e (Sart) ve Laodicea'ya (Denizli) uzanan önemli yol üzerinde bulunuyordu. Lidya başkenti Sardeis ile Thyateira arasındaki Gordos (Gördes) üzerinden alternatif bir yol daha bulunuyordu. Efes'ten gelip, Smyrna (İzmir) ve Magnesia ad Spilum'dan (Manisa) geçen yol da Thyateira'ya gelerek çok işlek bir kavşak oluşturuyordu.

Önemli bir Lidya şehri olarak Thyateira idari ve politik açıdan kendisine bağlı birçok küçük kentin ortasında bulunuyordu. Bunlardan en önemlileri Attaleia (Selçikli), Hadrianapolis (Siledik), Yortan (Bostancı), Kalanda (Gelenbe), Nakrasa (İlyaslar), Hermokapeleia (Zeytinliova), Meteorion (Medar), Apollonis (Mecidiye), Hierakome (Beyoba), Gordos (Gördes), Plateia Petra (Şahin Kaya) ve Kharakipolis (Karayakup) idi.

Thyateira kumaşı zamanın kraliyet elbiselerinde kullanılan çok değerli bir kumaştı. Önemli ticaret yollarının kavşağında bulunan Thyateira'nın en önemli gelirlerini kumaş ve deri ticareti oluşturuyordu. Bunların yanında yün ve keten üretimi, dericilik ve pirinç eşya imalatı da önemli faaliyetler arasındaydı.


Thyateira (Tepe Mezarlığı)



Çift Yüzlü Balta (Labris)

Yaşadığımız çevre ile de biz bir bütünüz: Manisa’nın kazası, komşusu Akhisar(Thyateira)da ilk yerleşmenin izleri Mö 3.000 yıllarına kadar dayanmaktadır. Çift yüzlü kutsal balta, diğer adı ile Labris, antik çağ Akhisar paralarının hemen hemen tümünde görülen bir motiftir. Din ile ilgili kutsal bir alettir. Bir gün, Kral Eurtyotheus’un kızı Admete. Herakles’ten Amazonların kraliçesi Hyppolyte’nin büyülü kemerini ister, üzerinde çift başlı balta vardır. Savaş tanrısı Ares’in hediyesi olan bu kemeri almak için Herakles Amazonların kraliçesini öldürmek zorunda kalır. Bunun sonucunda, kemeri ve kutsal çift yüzlü savaş baltasını alır. Herakles bu çift yüzlü, kutsal baltayı Lidya kraliçesi Omphale’ye sunar. Balta Thyateira kentinin bir simgesidir. Pelops’un bir de Pelopeia adlı bir kızı olmuştur. Pelopeia antik çağda Akhisar’ın da adıdır. Akhisar çok önemlidir. Orada yaşayanlar, geçmişin kıymetini bilmek zorundadırlar. Eski yapıların bir kısmı yıkılmış ve yok edilmiştir.


Akhisar’ın tarihini barındıracak ve gelecek kuşaklara öğretecek ciddi bir müzenin Akhisar’da kurulması gerekmektedir. Tantalos ve onun kurduğu krallığın; Akhisar yöresinde de araştırılması ve izlerinin sürülmesi tarihi gerçeklerin ortaya çıkarılması yönünden elzemdir. Uzaydan çekilen haritalarda Akhisar’daki tepe mezarlığı ‘ben buradayım’ diye işaret vermektedir. Akhisar yerel yönetimlerinin Akhisar tarihini bir bütün olarak inceletmesi ve gelecek kuşaklara iyi bir miras bırakması kültürümüz açısından önemlidir. Akhisar da bu konuları araştırıp yazacak bilge insanlar vardır. Gönlümüz her şeyin aydınlatılmasından yanadır. Çift yüzlü kutsal balta ilgisizliği, nema lazımcılığı ve hoyrat yapılaşmayı kesin, Akhisar’ın tarihine yeni bir çentik açarak daha güzel daha güzel günlere gidilsin.


Haydar Aksakal, 2000


Yazı Haydar Aksakal'ın Akhisar (Thateira) yazısından alınmıştır



Comments


bottom of page